Pelle Njoammil čálli Karen Anne Buljo “reive” Sámi Našunalateáhterii, álggogeahčen cuoŋománus, 2019 (čállon teáhterii teáhtera sávvamuša vuođul)

Karen Anne Buljo (govven Árvu_Marie-Lousie-Somby)

Dalle go ledjen mánná de mun hirbmadit lávejin liikot guldalit rádio ja go olbmot máinnastedje ja juige. Mun maid bajásšadden TV haga, mis ii lean TV ovdalgo ledjen gávccijahkásaš. Internáhtas lei vuosttaš geardi ahte mánáid čohkkejedje geahččan dihte TV. Jáhkán ahte hárjánin ieš smiehttat govaid muitalusaide.

Guhkit áiggiid lean bargan pedagogan sámi mánáide ja oaidnán sámi mánáid oarbbisvuođa iežaset kultuvrralaš semantihkka ektui, juste fal dan njálmmálaš árbevierus. De goit mearridin ahte mun galggašin maid duosttat čállit juogalágan jietnateáhtera sámi mánáide, mainna besset njálmmálaš árbevieru siskkáldas rámmaide. Go viimmat ledjen mearridan ahte dál galgá Pelle Njoammil riegádit, dakkár njoammil mii ii vealat ii ovttage máná ja boahtá go mánáin lea váivi. Ja das galge leat hui guhkes bealjit, nu go sáhkkis olbmuin nai leat, ja daid beljiid sisa son vurkešii ságaid maid roahkká muitala jus oktage gille gullat. Pelle Njoammil lea earenoamáš váibmil rušpái ja dat ii leat nu boastut, aŋkke su iežas mielas.

Mun lean oaidnán ahte man garas sáhttá leat máná moraš ja váivi ja ballu jus ovdamearkka dihte ii leat vejolaš vuolgit lupmui ja buot ustibat leat mannan, dege ahte eai oba leatge ustibat. De mun háliidin sámi mánnái addit siellu ustiba, mii lea dušše su ja eará mánáid, dakkár ustiba maid rávis olbmot eai oainne. Sávan ahte mun lean maid nagodan riegádahttit juoidá riggodahkan sámi mánáide sámegillii, dat lei munnje hui dehálaš.

Pelle Njoammil galggašii speadjalastit ilu mánnái ja veahkehit máná beassat losses deaddániin eret. Sávan ahte lea nu geavvan.

Risten Iŋgá guoddá guldaleaddji váibmogeađggi ja addá jiena jurdagiidda maid manná ii alo nagot dadjat, ja mánná dávjá dovdá muhtun máná geas sáhttá leat váivi ja ii sáhte muitalit. Son galggašii speadjalastit dan beali mii deaivá Pelle Njoammila.

Bealistan dovddan dán muitalusa dehálažžan otná servodahkii, beassat oahpat maid mot dovnnat ja luođit leat siellodálkkasin ja mot dat čatnasit muitalusaide ja fearániidda. Dat ahte mun duođai lean beassan bargat dáinna muitalusain sihke jietnateáhteriin ja teáhteriin buktá munnje hui giitevašvuođa.

Dat buot suohtaseapmus munnje lea gullat go váhnemat maid liikojit Pelle Njoammila ja Risten Iŋggá máilbmái, ja sii háliidit eambbo dán birra go leat nu dolkan ieža go mánát háliidit gullat muitalusa biillas vuojedettiin guhkesmátki. De mun láven jurddahit ja illudit : Jua, buorre, unna bártnáš! Bija fal čuodjat biillas Pelle Njoammila!

Earenoamážit háliidan mánáid giitit go sii han leat máilmmi garraseamos duopmárat. Jus sii eai liiko de gal sii beare vázzilit ja go sii duođai liikojit Pelle Njoammila de mun dovddan dan vuoitun.

Munnje lea Pelle Njoammil dehálaš daningo sámi mánáide lea dehálaš ja de mun movttáskan hirbmadit, go dovddan ahte mun maid lean juoidá skeŋken mánáide. Vel buoret go oainnán mánáid stoahkame Pelle Njoammila máilmmi gaskkaneaset.

Dál, go Beaivváš Teáhter lokte Pelle Njoammila lávdái, de lea munnje stuora dáhpáhus dieđusge. Mun dovddan dakkár lihkkodovddu. Illudan hirbmadit oaidnit dan ja mot sii leat čoavdán karakteraid gaskasaš gulahallamiid, dovdnemiid ja musihkka muđui. Illudan maid oaidnit daid lávdebiktasiid.

Dan seammás orro maid hui issoras go in han mun lean goassege čállán teáhterii ovdal eambbo oahppogazzamiid oktavuođas. Go bihttá galgá čoavdit ieš guđet lágan máilmmiid de illudan oaidnit mot sii leat čoavdán dan ges. Dat ođđa áigi ja dološ áigi leaba bárgiduvvon oktii ja dan šaddá somá oaidnit lávddis. Beaivváš teáhter lea bures mu váldán vuostta ja eivve čájehan buorre dáhtolašvuođa. Olu giitu, ii lean mus heahti čohkkedit čehpiid beavdái.

Ferten giitit ovtta olbmo ja dat lea Anitta Suikkari. Son lea duođai munnos Pelle Njoammiliin leamašan dorvun ja gáldogiisán dán oktavuođas. Utnolaš ja čeahppi don leat Anitta. Olu giitu.

Sávan bures boahtima buohkaide, sihke sidjiide geat dovdet Pelle Njoammila ja sidjiide geat dál besset oahpásnuvvat Pelle Njoammiliin ja Risten Iŋggáin.

 

Karen Anne Buljo
Pelle Njoammil čálli

Pelle Njoammil bihtá

Ensemble Pelle Njoammil